Versteend hout boomstamtafel

Een boomstamtafel die ooit een boom was

Een versteend hout boomstamtafel begint niet in een atelier, maar in de grond. Elke stam die wij bij Medusa opgraven in het zuidwesten van Madagaskar heeft ooit rechtop gestaan, zo'n 230 miljoen jaar geleden, tijdens het Trias. Geen enkele tafel die wij maken is dus een reproductie of een gietvorm — het is de versteende kern van een individuele boom, met zijn eigen geschiedenis, zijn eigen breuklijnen, zijn eigen kleur.

Dat onderscheid is niet decoratief. Het bepaalt hoe wij werken. Elke stam krijgt bij ons een naam — Ambra, Argentea, Fusca, Umbra, Viridis — omdat elk exemplaar uniek is en, eenmaal doorgezaagd, nooit meer te herhalen valt.

Waarom elke stam een naam draagt

Versteend hout ontstaat wanneer een omgevallen boom bedekt raakt door sediment, zuurstof wordt afgesloten en mineraalrijk water langzaam de houtcellen vervangt door kwarts. Dat proces is per stam anders verlopen: andere bodem, andere metalen, andere druk. Het resultaat is een palet dat nergens industrieel te reproduceren is.

• Ambra — amberkleurige tinten, ontstaan door ijzeroxide.
• Argentea — grijs-zilverachtige nuances.
• Fusca — diepe bruintonen.
• Umbra — bijna zwarte, sombere partijen door mangaanconcentraties.
• Viridis — zeldzame groene en blauwe schakeringen, veroorzaakt door chroom of kobalt.

Wanneer een tronc eenmaal versneden is tot tafelbladen, verdwijnt die specifieke kleurcombinatie definitief. Er komt geen tweede Umbra met exact dezelfde adertekening.

Van ruwe stam tot tafelblad

Het werk begint met het voorzichtig blootleggen van de stam, vaak nog gedeeltelijk in het gesteente ingebed. Pas na reiniging en een eerste snede wordt zichtbaar wat de mineralisatie heeft achtergelaten: cirkelvormige groeiringen, breuklijnen, soms holtes gevuld met kristal.

Het slijpen en polijsten gebeurt in fasen, met steeds fijnere schuurmiddelen, tot het oppervlak een diepte krijgt die met hout zelf niets meer te maken heeft — het is immers geen hout meer, maar kwarts. Die overgang, van ruwe delfstof naar tafelblad met een spiegelend oppervlak, is precies waar het ambacht zit: te snel polijsten vlakt de tekening af, te voorzichtig laat structuur onbenut.

Een steen, geen hout

Belangrijk om te begrijpen: een versteend hout boomstamtafel gedraagt zich als steen, niet als hout. De houtcellen zijn volledig vervangen door kwarts, met een hardheid van 7 op de schaal van Mohs. Dat maakt het materiaal:

• ongevoelig voor water, vocht en waterkringen;
• bestand tegen hitte van kopjes of schalen;
• kleurvast onder UV-licht, ook bij jarenlange blootstelling aan zonlicht;
• vorstbestendig, en dus geschikt voor gebruik buiten.

Het is ook zwaar — een eigenschap die niet te vermijden is bij een massief kwartsblok, en die net bijdraagt aan de stabiliteit van het meubel. Een boomstamtafel van versteend hout verplaatst men niet dagelijks; ze staat.

Wat je hier ziet is geen boom die op hout lijkt. Het is een boom die steen is geworden.

In het interieur

Een boomstamtafel van versteend hout functioneert zelden als bijzettafel die zich wegcijfert. De ruwe rand, de gepolijste bovenzijde en de gelaagde kleuren maken haar tot een aanwezig object — een salontafel die het gesprek opent, of een bijzettafel naast een fauteuil die de rest van de kamer relativeert.

Combinaties die goed werken:

• naast strak, hedendaags meubilair, als tegengewicht van organische vorm;
• in een minimalistisch interieur, waar de tafel het enige sterk gekleurde element is;
• als solitair stuk in een hal of leesruimte, met weinig andere decoratie eromheen.

Ook als vasque — badkamermeubel of wasbak — wordt dezelfde stam soms verder verwerkt, wanneer de vorm van de holte zich daartoe leent.

Elke stam, één keer

Omdat wij met individuele stammen werken en niet met een productlijn, is beschikbaarheid per definitie beperkt. Een tafel uit Argentea met een bepaalde adertekening bestaat niet in een tweede exemplaar — wanneer de stam versneden en verkocht is, sluit die kleur zich definitief. Wie een specifieke tint zoekt, doet er goed aan zich te oriënteren zodra het stuk zichtbaar is.

Veelgestelde vragen

Hoe oud is versteend hout precies?

De stammen die Medusa uit het zuidwesten van Madagaskar haalt, dateren uit het Trias, ongeveer 230 miljoen jaar geleden.

Is een versteend hout boomstamtafel gevoelig voor krassen?

Nauwelijks. Met een hardheid van 7 op de schaal van Mohs is het materiaal aanzienlijk krasbestendiger dan de meeste natuursteensoorten die in meubilair gebruikt worden.

Kan de tafel buiten staan?

Ja. Omdat het om kwarts gaat en niet om hout, is het materiaal ongevoelig voor vocht, UV-straling en vorst.

Waarom verschilt de kleur zo sterk tussen twee tafels?

Elke stam heeft een eigen mineralisatiegeschiedenis. IJzer geeft rode en okerkleurige tinten, mangaan zorgt voor zwart of paars, chroom en kobalt geven de zeldzame groene en blauwe nuances. Geen twee stammen zijn identiek.